Trà Việt An

Chuyện nhà trà

Từ chén chè của bà đến những chuyến lên núi

Con đường trà của tôi bắt đầu một cách ngẫu nhiên. Khi đó, tôi vẫn còn là một cậu sinh viên. Bà ngoại tôi vẫn còn. Tôi thường đèo mẹ lên thăm bà vào sau buổi trưa, ở trên phố Quang Trung. Có thể chuyện ấy không quá liên quan, nhưng với tôi, đó là một dấu ấn khiến tôi thay đổi từ một người không bao giờ uống trà thành một người có thể uống. Mà một cách chính xác, khi ấy tôi không gọi nó là trà, mà là chè.

Bà tôi là người gốc Thái Nguyên. Cụ thích chè xanh, loại mọc trên đồi sau nhà, được sao trên bếp củi ở quê. Nước chè xanh chát, hậu hồi ngọt, nhưng không dễ uống với tôi một chút nào lúc đó. Bởi suốt từ bé đến lớn, tôi chưa bao giờ thử uống hết một chén nước đắng ấy. Chè của bà là một thứ lá khô xù xì, cậy ra từ một hộp sữa nhôm trẻ con đã hoen rỉ bên ngoài, còn mặt trong vẫn tốt, theo cách nói của người thời đó. Những lần ấy, tôi thường ngồi trong căn bếp nhỏ đã được cải tạo lại để kê chiếc giường của bà. Nước pha chè lúc đó còn ở trong phích, được đun từ bếp ga. Nó có cái mùi cũ cũ của khu nhà tập thể, có cái vị yên tĩnh của buổi trưa hè mà tôi cho là đã ngấm vào trong đó. Bộ ấm chén trắng sứ vừa to vừa nặng, có in thêm dòng chữ gì đó mà tôi không còn nhớ. Tôi chỉ biết là chính cái màu trắng ấy làm cho màu chè xanh rõ lên mồn một, cùng những đốm đen ở dưới đáy, thứ mà sau này tôi biết là vụn lá trà. Thế nhưng, không như bây giờ, tôi uống thứ nước ấy chỉ bởi vì chẳng có gì uống cả. Và cũng bởi vì phải ngồi đợi bà với mẹ tôi nói chuyện.

Có lẽ, đó là lần đầu tiên tôi thật sự uống. Tự nhiên, tôi bắt đầu thấy mình có thể nghe, có thể tham gia vào những câu chuyện của người lớn, những thứ mà trước đây tôi chưa bao giờ quan tâm, cũng như không hiểu rõ cho lắm. Rồi sau đó, tôi không chỉ uống, mà còn pha. Một cách vô thức, tôi tập chép miệng, mà ngẫm lại thì tôi thấy mình hơi ra vẻ cụ non. Nhưng cho đến tận bây giờ, tôi vẫn chưa làm được kiểu của bà tôi. Nó thanh tao hơn tiếng chép miệng mà tôi tạo ra để đợi chè hồi ngọt. Và cũng từ những lần như thế, lần đầu tiên, tôi cảm nhận thấy sự quan tâm nào đó của bà mà tôi vốn không hề hay biết.

Hóa ra, trà giúp tôi lắng nghe được những điều mà tôi từng không thấy. Sau này, tôi được nghe những câu chuyện ở các vùng quê của những người bạn. Họ cũng giống tôi. Cũng có ông bà, có bụi chè sau vườn nhà, có ấm trà xanh ủ trong tích, có mùi khói bếp lẫn trong nước, và có cả mùa ký ức về trà đã đi qua.